Dat blijkt uit onderzoek van adviesbureau Boer & Croon en re.Public, online platform voor ambtenaren.
Het onderzoek is gehouden onder 248 jonge ambtenaren tot 40 jaar en maakt inzichtelijk hoe zij aankijken tegen de overheid als werkgever en hun eigen toekomstperspectief. ‘De overheid is het meest vergrijsd van alle sectoren en toch zijn het voornamelijk jonge ambtenaren of de ambtenaren in spé die getroffen worden door de bezuinigingen vanwege hardnekkige anciënniteitregels. Juist een overheid die klein en krachtig wil zijn, moet investeren in haar eigen vitaliteit’, zegt Wieke van der Heide, consultant bij Boer & Croon.
Overheid lijkt stuurloos
Jonge ambtenaren hebben begrip voor de bezuinigingen, maar niet voor de wijze waarop deze worden doorgevoerd. Zij vinden dat er nu vooral wordt geschaafd om snel te kunnen korten en dat er weinig wordt nagedacht over de gevolgen hiervan op de lange termijn. Van der Heide: ‘Als je weet waar je naar toe wilt, dan anticipeer je daarop en investeer je daarin. Vanuit dit perspectief gezien lijkt de overheid op het moment stuurloos.’
Slechts 20 procent van de jonge ambtenaren geeft aan dat zij bekend zijn met het strategisch HR-beleid van hun organisatie. Slechts 11 procent kan benoemen hoe de top van hun organisatie zich inzet voor de verbetering van het werkgeverschap. Jonge ambtenaren begrijpen ook niet waarom hun leidinggevenden zich geen zorgen maken over de immense natuurlijke uitstroom (alleen bij het Rijk gaat het al om 30 duizend ambtenaren de komende 4 jaar) en het verlies aan kennis dat daarmee gepaard gaat.
Cultuur en structuur
Volgens Van der Heide zijn het vooral de structuur en cultuur die het voor jongeren moeilijk maken om door te stromen: ‘Er is weinig aandacht voor van leidinggevenden, en anciënniteit gaat boven kwaliteit. Ook horizontaal is het lastig door te stromen omdat er geen cultuur van samenwerken is. Je loopt als jongeling ook snel vast door de verkokering.’
Niet luisteren
Daarbij komt dat er niet geluisterd wordt naar jongeren: ‘Ze komen er niet tussen, ook de Ondernemingsraden behartigen vooral de belangen van 40+. Bovendien wordt er niet geluisterd naar de ideeën van jongeren. Soms wordt ze gevraagd om na te denken over de aanpak van de vergrijzing, maar dan wordt er met de uitkomsten helemaal niets gedaan. Dat ontmoedigt.’
Cultuuromslag noodzakelijk
Twee derde van de jonge ambtenaren geeft aan bewust voor de overheid gekozen te hebben. Ze willen ook graag behouden blijven (slechts 5 procent wil weg) en hebben talloze ideeën om de overheid aantrekkelijk te houden voor jong talent. Maar het meest cruciaal vinden jonge ambtenaren dat er een cultuuromslag plaatsvindt, dat oude paradigma’s doorbroken worden en de aandacht voor persoonlijke groei en kwaliteit het straks wint van de hiërarchische groei en anciënniteit.
Wat moet de overheid doen?
Volgens Van der Heide kan de overheid twee dingen doen om jonge ambtenaren te behouden:
- ‘Erken dat er een probleem is en maak inzichtelijk wat de natuurlijke uitstroom voor uw organisatie betekent. Toen vorig jaar de omvang van de bezuinigingen duidelijk werden, verschoof de aandacht hiervoor meteen naar de achtergrond. Daardoor wordt er alleen op de korte termijn gedacht.’
- Zorg voor een duidelijke en zichtbare koppeling tussen strategische doelstellingen en personeelsbeleid. Als je moet bezuinigen, heeft dat gevolgen voor de taken en dus ook voor de personele bezetting.
- Geef jonge ambtenaren grotere verantwoordelijkheid en mandaat. Ook in dit proces.
Basti Baroncini, redacteur P&Oactueel
