De feiten zijn duidelijk: een op de drie mensen krijgen in hun leven kanker. De behandelingen worden steeds beter, maar het aantal gevallen neemt nog steeds toe. Zo’n 30.000 mensen onder de 65 jaar krijgen jaarlijks een diagnose, dat aantal stijgt de komende 5 jaar zelfs naar 40.000.

Open communicatie

Volgens Laurence Maes, beleidsmedewerker van de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties (NFK), is vooral open communicatie tussen werkgever en werknemer van belang: ‘Het is van belang om samen met elkaar stap voor stap het traject te bekijken. De vooruitzichten zijn bij iedereen anders, evenals de klachten en het ziekteverloop. Sommige mensen keren nooit meer terug naar de werkvloer, anderen blijven gewoon halve dagen werken tijdens de bestraling. Praat daarover met elkaar!’
Nu houden werkgevers vaak afstand, maar dat is helemaal niet nodig: ‘Soms wil iemand na een jaar terugkeren, maar is de hele werkplek al overgenomen door een collega. Dan is het heel lastig re-integreren.’

Niet altijd ernstig

Maar hebben werknemers überhaupt zin om te re-integreren? En hoe relevant is re-integratie bij een ziekte waaraan je dood gaat? Maes: ‘Natuurlijk zijn er kankersoorten (zoals longkanker) waarbij je nauwelijks kunt verwachten dat mensen ooit weer terugkomen. Maar bij andere soorten (zoals borstkanker, huidkanker, prostaatkanker) zijn de vooruitzichten niet per se slecht.’
Juist in die gevallen kan een werkgever het lijntje warm houden, zodat de stap om terug te keren niet zo groot wordt. ‘Soms wordt er na 1,5 jaar ziekte door de werkgever aangestuurd op ontslag, terwijl dat helemaal niet hoeft. Met een beetje begeleiding zouden mensen weer gewoon (gedeeltelijk) aan het werk kunnen en willen.’

Doorwerken tijdens ziekte

Vergeet bovendien niet dat sommige werknemers graag willen werken tijdens hun ziekte. ‘Ik ken een casus van een man die palliatief behandeld wordt ( genezing is niet meer mogelijk), maar toch blijft werken. Zijn werkgever betaalt zelfs een deel van de behandeling, omdat dat goedkoper is dan een uitkering. Daar hebben ze dus een mooi evenwicht gevonden, voor zolang als het duurt. Belangrijk in dit geval was dat er altijd open communicatie tussen hen heeft plaatsgevonden. In het algemeen geldt dat sommige patiënten het fijn vinden om (deels) door te werken omdat ze zo aansluiting houden bij de maatschappij.’
Overigens hangt doorwerken tijdens ziekte wel af van de functie: ‘Als mensen thuis kunnen werken is dat makkelijker dan wanneer ze een fysiek zwaar beroep hebben. Ook hierbij geldt: blijf in gesprek. Soms moet je mensen afremmen, soms juist wat meer uitnodigen.’

Werken na genezing

Momenteel zijn er zo’n half miljoen mensen die kanker overleefd hebben (gemeten na vijf jaar). Daarvan zijn er zo’n 100.000 onder de 65 jaar. In het overgrote deel van de gevallen kunnen zij gewoon weer aan de slag: ‘Zij het met kleine aanpassingen op de werkplek. Iemand die darmkanker heeft gehad, draagt soms een stoma. Dan is een toilet in de buurt wel handig voor zoiemand. Vrouwen die borstkanker overleefden, hebben vaak last van vochtophopingen in de klieren waardoor langdurig computerwerk moeilijk is. Een afwisseling in taken kan dan uitkomst bieden. En ook voor vermoeidheid zijn verschillende revalidatieprogramma’s. Kortom: maatwerk.’

Gevolgen voor werkgevers

Werkgevers krijgen natuurlijk te maken met loondoorbetaling, kosten van vervanging/ re-integratie en eventuele UWV-boetes wanneer men te weinig moeite doet om mensen weer aan het werk te krijgen. Hoe zit het met de secundaire arbeidsvoorwaarden? ‘Ik kan me voorstellen dat een werkgever graag de auto van de zaak terug wil, maar ik kan me ook voorstellen dat de werknemer hem privé gebruikt en het in de CAO afgesproken is. In elk geval zal het de arbeidsverhoudingen direct op scherp zetten.’

Meer tips:

• Op www.kankerenwerk.nl vindt u ook werkgevershandleidingen per kankersoort.
• Op dezelfde website vindt u ook re-integratiebureaus die zich hebben gespecialiseerd in kanker.

Basti Baroncini, redacteur P&Oactueel